Thora

De naam 'Genesis' komt uit het Grieks en betekent 'oorsprong' of 'wording'. In de oorspronkelijke Hebreeuwse Bijbel heet het boek Bereshit, wat de eerste twee woorden zijn en 'In het begin' betekent. Deze titels passen perfect bij de inhoud, want het boek Genesis probeert antwoord te geven op de meest fundamentele vragen van het menselijk bestaan: Waar komt de wereld vandaan? Wie zijn wij als mensen? Waarom is ons leven zoals het is, met zowel schoonheid als moeite? Vandaag benaderen we dit boek niet als gelovigen, maar als historici en literatuurwetenschappers, om te ontdekken wat deze oude tekst ons kan vertellen over de mensen die het schreven en de wereld waarin zij leefden.

Het boek Exodus bevat een van de meest invloedrijke en blijvende verhalen in de westerse cultuur. Het is een episch verhaal van onderdrukking, goddelijke interventie en bevrijding, dat door de millennia heen talloze gemeenschappen heeft geïnspireerd in hun eigen strijd voor rechtvaardigheid en vrijheid. Van de slavernij in Egypte tot de wonderbaarlijke doortocht door de Rode Zee, de openbaring op de berg Sinaï en de reis door de woestijn, vormt dit verhaal de kern van de Joodse identiteit en heeft het een diepgaande invloed gehad op het christendom en de islam. De kracht van dit verhaal is onmiskenbaar.

Het bijbelboek Leviticus heeft de reputatie een van de meest ontoegankelijke, vreemde en zelfs saaie boeken van de Bijbel te zijn. Het staat vol met gedetailleerde beschrijvingen van bloederige rituelen, complexe reinheidswetten en voorschriften die op het eerste gezicht weinig relevantie lijken te hebben voor de moderne wereld. Het doel van dit college is dit vooroordeel te onderzoeken en te laten zien dat Leviticus een fascinerend en theologisch diepgaand boek is dat een antwoord probeert te formuleren op een fundamentele vraag.

Het vierde boek van de Hebreeuwse Bijbel, Numeri, presenteert zich aan de lezer als een complexe en soms weerbarstige tekst. Het documenteert de reis van het volk Israël door de woestijn, vanaf de berg Sinaï tot aan de grenzen van het Beloofde Land. Een oppervlakkige lezing kan de indruk wekken van een onsamenhangend logboek, een verzameling van lijsten, wetten en verhalen zonder duidelijke lijn. Een diepgaandere analyse onthult echter een zorgvuldig gecomponeerd theologisch drama over de vorming van een natie in de smeltkroes van de wildernis.

Voor velen is de Bijbel een gesloten boek, een verzameling oude, misschien wat stoffige verhalen. Vandaag gaan we een van die boeken openen, niet als gelovigen, maar als historici. We gaan op zoek naar de wereld achter de tekst: wie schreef dit, wanneer, en vooral, waarom?

Deuteronomium is het vijfde boek van de Hebreeuwse Bijbel, het laatste deel van wat de Thora (voor Joden) of de Pentateuch (voor Christenen) wordt genoemd: de eerste vijf boeken. De naam zelf geeft al een hint. Deuteronomium komt van het Griekse Deuteros Nomos, wat "Tweede Wet" betekent. Het boek presenteert zich namelijk als een herhaling van de wetten die God eerder aan het volk Israël gaf in de boeken Exodus, Leviticus en Numeri.